CHAD a depresja jednobiegunowa - różnice

Dlaczego to rozróżnienie w ogóle ma znaczenie

W depresji jednobiegunowej trzonem leczenia farmakologicznego jest lek przeciwdepresyjny. W chorobie dwubiegunowej ten sam lek zastosowany samodzielnie wiąże się z ryzykiem przełączenia nastroju w stronę hipomanii lub manii, a podstawą leczenia staje się stabilizator nastroju.

Konsekwencja jest taka, że pomyłka diagnostyczna nie kończy się na etykiecie. Prowadzi do leczenia, które w najlepszym razie nie działa, a w gorszym destabilizuje przebieg choroby. Dlatego psychiatra pyta o rzeczy pozornie odległe od bieżącego samopoczucia: o okresy nadmiernej energii, o sen sprzed lat, o reakcje na wcześniejsze leki.

Sam obraz choroby dwubiegunowej, z podziałem na typ I i II, opisujemy na stronie o chorobie afektywnej dwubiegunowej. Tutaj interesuje nas wyłącznie to, co odróżnia jedno rozpoznanie od drugiego.

Co bywa inne w epizodzie depresyjnym przy chorobie dwubiegunowej

Depresja w przebiegu choroby dwubiegunowej częściej opisywana jest jako przebiegająca z nadmierną sennością i wzmożonym apetytem, z ciężkością ciała i spowolnieniem, przy wcześniejszym początku choroby i większej liczbie nawrotów. Depresja jednobiegunowa częściej wiąże się z bezsennością i spadkiem apetytu.

Żadna z tych cech nie rozstrzyga niczego samodzielnie. Są to obserwacje statystyczne, a nie kryteria, i u konkretnego pacjenta układają się w dowolnej kombinacji. Rozpoznanie stawia się na podstawie całego przebiegu choroby, a nie jednego epizodu.

Najważniejszy element jest zresztą poza samą depresją: to obecność w przeszłości okresu podwyższonego nastroju i napędu. Bez niego rozpoznania choroby dwubiegunowej się nie stawia, a właśnie ten okres najczęściej umyka, bo bywa wspominany jako czas wyjątkowo dobrej formy. Jak wygląda taki okres i po czym go poznać, opisujemy w tekście o rozpoznawaniu epizodu maniakalnego.

Sygnały, przy których psychiatra wraca do diagnozy

• Wczesny początek pierwszego epizodu depresyjnego, w wieku nastoletnim lub wczesnym dorosłym.
• Duża liczba nawrotów przy stosunkowo krótkich epizodach.
• Brak efektu kolejnych leków przeciwdepresyjnych mimo prawidłowo prowadzonego leczenia.
• Okres nadmiernej energii po włączeniu leku, opisywany czasem jako nagła i nietypowa poprawa.
• Choroba afektywna dwubiegunowa w rodzinie.

To nie jest lista do samodzielnego zaznaczania. Jest to zestaw przesłanek, o które psychiatra pyta i które zestawia z relacją osoby bliskiej, bo część z nich jest z zewnątrz widoczna lepiej niż od środka. Kwestionariusze przesiewowe dostępne w internecie nie stawiają rozpoznania i nie zastępują tej rozmowy.

Ostrzeżenie, które dotyczy każdego leku przeciwdepresyjnego

W pierwszych tygodniach leczenia lekiem przeciwdepresyjnym i po każdej zmianie dawki lęk, niepokój i myśli samobójcze mogą przejściowo się nasilić, a charakterystyki produktów leczniczych opisują to zjawisko jako najwyraźniejsze u osób przed 25. rokiem życia. Z tego powodu początek leczenia wymaga bliskiego kontaktu z lekarzem i uwagi otoczenia, niezależnie od tego, które z dwóch rozpoznań zostało postawione. Jeśli takie myśli się pojawią, nie czekaj na zaplanowaną wizytę: 116 123, 800 70 2222, 116 111 dla osób do 18. Obie linie działają całodobowo i są bezpłatne. roku życia, 112 w stanie bezpośredniego zagrożenia życia.

Czego lekarz nie zobaczy bez Twojej relacji

Wizyta pokazuje wycinek: stan z jednego dnia. Rozpoznanie choroby dwubiegunowej opiera się natomiast na przebiegu rozłożonym na lata, a tego materiału dostarcza pacjent i jego bliscy. Bez tego lekarz ocenia epizod, a nie chorobę.

Praktycznie oznacza to trzy rzeczy do przygotowania: oś czasu z okresami gorszymi i lepszymi, listę wszystkich dotychczas przyjmowanych leków wraz z tym, co po nich następowało, oraz relację osoby, która obserwowała Cię z zewnątrz. Trzeci punkt bywa najcenniejszy i najczęściej pomijany.

Warto też zabrać wyniki badań, jeśli takie były wykonywane. Choroby tarczycy i niedokrwistość potrafią naśladować część objawów depresji, dlatego przy pierwszej diagnozie zwykle się je sprawdza. Zakres badań przy leczeniu stabilizatorem opisujemy przy badaniach kontrolnych.

Zmiana rozpoznania nie unieważnia poprzedniego leczenia

Pacjenci reagują na zmianę rozpoznania poczuciem, że dotychczasowe lata leczenia poszły na marne. To wniosek zbyt daleki. Rozpoznanie stawia się na podstawie tego, co było wiadomo w danym momencie, a choroba dwubiegunowa u części osób ujawnia drugi biegun po latach.

Zmiana oznacza natomiast zmianę planu na przyszłość: inny trzon farmakoterapii, inne badania kontrolne i inne podejście do leków przeciwdepresyjnych, o ile w ogóle pozostają w leczeniu. Które substancje pełnią rolę stabilizatora, zebraliśmy w zestawieniu stabilizatorów nastroju.

Najczęstsze pytania