Lit w leczeniu choroby dwubiegunowej

Skład, moc i postać według rejestru

Dane pochodzą z Rejestru Produktów Leczniczych (URPL). Dawkę dobową ustala lekarz i koryguje ją na podstawie stężenia litu we krwi, a nie na podstawie samego samopoczucia.

Co lit daje w praktyce

Lit działa na oba bieguny choroby: zmniejsza liczbę epizodów maniakalnych i depresyjnych oraz wydłuża okresy remisji. Ma najdłuższą historię stosowania spośród wszystkich leków stabilizujących nastrój i pozostaje lekiem pierwszego wyboru w profilaktyce nawrotów u części pacjentów.

Efektu nie widać po tygodniu. Lit pracuje na przebieg choroby w skali miesięcy, więc miarą skuteczności jest liczba i ciężkość epizodów w kolejnym roku, a nie samopoczucie w dniu przyjęcia tabletki. To bywa najtrudniejsza część leczenia, bo pacjent w dobrym okresie nie ma poczucia, że lek cokolwiek robi.

Odstawienie litu, zwłaszcza nagłe, wiąże się z ryzykiem szybkiego nawrotu, często cięższego niż poprzedni epizod. Zmianę dawki albo zakończenie leczenia planuje się z psychiatrą, rozkładając na tygodnie.

Dlaczego lit prowadzi się razem z laboratorium

Odległość między dawką skuteczną a toksyczną jest przy licie mała, a organizm usuwa lit przez nerki, więc każda zmiana gospodarki wodnej przesuwa jego stężenie. Stąd oznaczanie litemii, czyli stężenia litu w surowicy, z próbką pobieraną zwykle około 12 godzin po ostatniej dawce.

Poza samym stężeniem leku kontroluje się pracę narządów, na które lit wpływa w dłuższej perspektywie. Zakres badań i ich częstość ustala lekarz, a zestawienie dla całej grupy leków opisaliśmy w tekście o badaniach kontrolnych przy stabilizatorach nastroju.

• Stężenie litu w surowicy. Po każdej zmianie dawki i regularnie w leczeniu przewlekłym.
• Czynność nerek. Kreatynina z oszacowaniem filtracji kłębuszkowej.
• Tarczyca. TSH, ponieważ lit sprzyja niedoczynności tarczycy.
• Elektrolity i wapń. Sód, potas oraz wapń w surowicy.

Co podnosi stężenie litu

Większość zatruć litem nie bierze się ze zwiększenia dawki, tylko z sytuacji, w której organizm gorzej go wydala. Poniższą listę najlepiej znać wcześniej, bo działa ona wtedy, gdy przychodzi infekcja z gorączką albo upalny weekend.

• Odwodnienie. Wymioty, biegunka, gorączka, intensywny wysiłek w upale, sauna.
• Niesteroidowe leki przeciwzapalne. Ibuprofen, diklofenak, naproksen i podobne preparaty, także te bez recepty.
• Leki na nadciśnienie. Diuretyki tiazydowe, inhibitory konwertazy angiotensyny i sartany.
• Nagła zmiana ilości soli w diecie. Dieta bardzo ubogosodowa zwiększa wchłanianie zwrotne litu.

Działania niepożądane, o których mówi psychiatra

Na początku leczenia najczęściej pojawiają się drobne drżenie rąk, wzmożone pragnienie i częstsze oddawanie moczu. Część z tych objawów słabnie po kilku tygodniach, część zostaje i wymaga korekty dawki.

W dłuższym leczeniu obserwuje się przyrost masy ciała, niedoczynność tarczycy oraz stopniowe pogarszanie czynności nerek, dlatego kontrola laboratoryjna nie kończy się po pierwszym roku. Lit potrafi też nasilić trądzik i łuszczycę.

Przy złej tolerancji lekarz rozważa zamianę na inny lek: lamotryginę przy przewadze epizodów depresyjnych albo lek przeciwpsychotyczny drugiej generacji, gdy potrzebne jest działanie także w epizodzie ostrym. Zasady bezpiecznej zamiany opisaliśmy przy odstawianiu stabilizatora nastroju.

Lit a ciąża i planowanie dziecka

Lit przechodzi przez łożysko, a jego stosowanie w pierwszym trymestrze wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wad serca u dziecka. To nie oznacza automatycznego odstawienia, bo nieleczona choroba dwubiegunowa w ciąży i po porodzie także niesie poważne ryzyko.

Decyzję podejmuje psychiatra razem z pacjentką, najlepiej przed zajściem w ciążę. Jeżeli planujesz dziecko albo podejrzewasz ciążę, powiedz o tym lekarzowi i nie przerywaj leczenia samodzielnie. Zapotrzebowanie na lit zmienia się w czasie ciąży i w połogu, więc kontrola stężenia jest wtedy częstsza.

Recepta na lit przez konsultację online

Zdalna konsultacja obejmuje kontynuację leczenia: masz rozpoznanie, ustalony schemat dawkowania i aktualne wyniki, a potrzebujesz przedłużenia recepty. Lekarz sprawdza wtedy historię leczenia w Internetowym Koncie Pacjenta i ocenia wywiad.

Pierwsze włączenie litu wygląda inaczej i wymaga badań przed rozpoczęciem oraz zaplanowanej kontroli, więc odbywa się w opiece bezpośredniej. Zasady rozliczenia opisuje cennik: opłata dotyczy pracy lekarza, a przy odmowie z przyczyn medycznych zwracamy ją.