Grupa leków
Walproiniany w leczeniu wahań nastroju
Kwas walproinowy i walproinian sodu skutecznie hamują epizody maniakalne, a jednocześnie mają najostrzejsze ograniczenia w całej grupie. Poniżej preparaty z rejestru, zasady programu zapobiegania ciąży, badania kontrolne i objawy, których nie wolno przeczekać.
Preparaty i postacie według rejestru
Walproiniany to preparaty zawierające kwas walproinowy, walproinian sodu albo obie te substancje. W Polsce dostępne są jako tabletki o przedłużonym uwalnianiu, kapsułki, granulat w saszetkach i syrop. Postacie doustne mają kategorię Rp, a postać do wstrzykiwań kategorię Lz.
| Preparat | Postać | Moce | Kategoria |
|---|---|---|---|
| Depakine Chrono | tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu | 300 i 500, jako połączenie walproinianu sodu z kwasem walproinowym | Rp |
| Depakine Chronosphere | granulat o przedłużonym uwalnianiu w saszetkach | 100, 250, 500, 750, 1000 | Rp |
| Convulex | kapsułki miękkie, kapsułki dojelitowe, syrop | 150 mg, 300 mg, 500 mg, syrop 50 mg/ml | Rp |
| Absenor | tabletki o przedłużonym uwalnianiu | 300 mg, 500 mg | Rp |
| ValproLEK | tabletki o przedłużonym uwalnianiu | 300 mg, 500 mg | Rp |
| Convival Chrono | tabletki o przedłużonym uwalnianiu | 300 mg, 500 mg | Rp |
Dane pochodzą z Rejestru Produktów Leczniczych (URPL). Preparaty o przedłużonym uwalnianiu i postaci szybko uwalniające nie są wymienne miligram na miligram, a zamianę preparatu zleca lekarz.
Kiedy psychiatra wybiera walproinian
Główna przewaga tej grupy widoczna jest po stronie manii. Walproinian szybko wycisza epizod maniakalny i mieszany, dlatego bywa lekiem pierwszego rzutu w ostrym epizodzie oraz w profilaktyce u pacjentów, u których przeważa biegun maniakalny. W ochronie przed epizodami depresyjnymi wypada słabiej niż lamotrygina.
Drugi powód wyboru to przebieg z szybką zmianą faz, w którym lit działa gorzej. Trzeci to sytuacja, gdy lit nie może być stosowany z powodu chorób nerek albo złej tolerancji, o czym piszemy na stronie o licie.
Ograniczenia u kobiet, które mogą zajść w ciążę
To najważniejsza część wiedzy o walproinianach. Lek przechodzi przez łożysko i zwiększa ryzyko wad wrodzonych oraz zaburzeń rozwoju układu nerwowego u dziecka. Według danych Europejskiej Agencji Leków wady wrodzone występują u około 10 procent dzieci narażonych w życiu płodowym, a zaburzenia neurorozwojowe nawet u 30 do 40 procent.
Z tego powodu w chorobie dwubiegunowej walproinianu nie stosuje się w ciąży, a u kobiet mogących zajść w ciążę tylko wtedy, gdy spełnione są warunki europejskiego programu zapobiegania ciąży.
- Wykluczenie ciąży przed rozpoczęciem leczenia.
- Skuteczna antykoncepcja stosowana przez cały czas leczenia.
- Coroczna weryfikacja zasadności leczenia przez lekarza specjalistę.
- Formularz świadomej zgody podpisany przez pacjentkę i lekarza oraz materiały informacyjne.
Charakterystyki produktów zawierają także ostrzeżenia dotyczące mężczyzn leczonych walproinianem, którzy planują potomstwo. Aktualne brzmienie tych zaleceń znajduje się w Charakterystyce Produktu Leczniczego konkretnego preparatu i omawia je lekarz prowadzący.
Nie odstawiaj walproinianu samodzielnie po zobaczeniu dodatniego testu ciążowego. Nagłe przerwanie leczenia grozi nawrotem epizodu, a decyzja o dalszym postępowaniu należy do lekarza, który zna przebieg Twojej choroby. Skontaktuj się z psychiatrą i ginekologiem najszybciej, jak to możliwe.
Badania i objawy alarmowe
Walproinian obciąża wątrobę i wpływa na układ krwiotwórczy, więc leczenie prowadzi się z kontrolą laboratoryjną. Największą czujność zachowuje się w pierwszych sześciu miesiącach, kiedy ryzyko uszkodzenia wątroby jest najwyższe.
- Próby wątrobowe przed leczeniem i w trakcie, ze szczególną uwagą w pierwszym półroczu.
- Morfologia krwi z oceną liczby płytek, bo walproinian może ją obniżać.
- Masa ciała, ponieważ przyrost należy do częstych działań niepożądanych.
Pilnego kontaktu z lekarzem wymagają: uporczywe wymioty, ból brzucha, brak apetytu, zażółcenie skóry lub białkówek, nagła senność i splątanie, a także łatwe siniaczenie oraz krwawienia z dziąseł i nosa. Poza tym pacjenci najczęściej zgłaszają wypadanie włosów, drżenie rąk i dolegliwości żołądkowe.
Recepta na walproinian przez konsultację online
Zdalna konsultacja obejmuje kontynuację leczenia u pacjenta z ustalonym rozpoznaniem, stałą dawką i aktualnymi wynikami badań. W wywiadzie podajesz nazwę preparatu, dawkę dobową, datę ostatnich prób wątrobowych i morfologii oraz pozostałe przyjmowane leki.
U kobiet w wieku rozrodczym lekarz weryfikuje dodatkowo warunki programu zapobiegania ciąży. Gdy nie są spełnione albo gdy leczenie wymaga rozpoczęcia od zera, konsultacja online nie jest właściwą drogą i lekarz kieruje do opieki bezpośredniej. Zasady zwrotu opłaty opisuje cennik.
Jeśli myślisz o odebraniu sobie życia, nie czekaj na konsultację online. Telefon zaufania dla osób w kryzysie psychicznym: 116 123. Całodobowe Centrum Wsparcia: 800 70 2222. Gdy zagrożone jest życie: 112. Rozmowa jest bezpłatna.
FAQ
Pytania pacjentów o walproiniany
Czy walproiniany są lekami na receptę?
Tak. Doustne preparaty kwasu walproinowego i walproinianu sodu mają w Rejestrze Produktów Leczniczych kategorię Rp. Postać do wstrzykiwań ma kategorię Lz, czyli jest przeznaczona do lecznictwa zamkniętego.
Dlaczego walproiniany są zakazane u kobiet w ciąży?
Ekspozycja na walproinian w życiu płodowym zwiększa ryzyko wad wrodzonych oraz zaburzeń rozwoju układu nerwowego u dziecka. Według materiałów Europejskiej Agencji Leków wady wrodzone dotyczą około 10 procent dzieci narażonych na ten lek, a zaburzenia neurorozwojowe nawet 30 do 40 procent. W chorobie dwubiegunowej walproinianu nie stosuje się w ciąży.
Czym jest program zapobiegania ciąży przy walproinianach?
To zestaw warunków, które trzeba spełnić, żeby kobieta mogąca zajść w ciążę mogła przyjmować walproinian: potwierdzenie braku ciąży, stosowanie skutecznej antykoncepcji przez cały czas leczenia, coroczna weryfikacja leczenia przez specjalistę i podpisany formularz świadomej zgody. Zasady programu wprowadzono na poziomie europejskim.
Jakie badania kontroluje się przy walproinianach?
Lekarz zleca próby wątrobowe, zwłaszcza w pierwszych sześciu miesiącach leczenia, oraz morfologię krwi z oceną płytek. Kontroluje też masę ciała. Nagłe wymioty, ból brzucha, żółtaczka, senność albo łatwe siniaczenie wymagają pilnego kontaktu z lekarzem.
Czy walproinian można łączyć z lamotryginą?
Takie połączenie jest stosowane, ale wymaga ostrożności, ponieważ walproinian podnosi stężenie lamotryginy we krwi. Dawki lamotryginy są wtedy niższe, a jej zwiększanie wolniejsze niż zwykle, żeby ograniczyć ryzyko ciężkiej reakcji skórnej. Schemat wyznacza lekarz.
- Rejestr Produktów Leczniczych (URPL): kategorie dostępności, moce i postacie preparatów
- Europejska Agencja Leków: charakterystyki produktów leczniczych i komunikaty bezpieczeństwa
- pacjent.gov.pl: e-recepta i Internetowe Konto Pacjenta
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoczęciu, zmianie i zakończeniu leczenia decyduje lekarz na podstawie indywidualnej oceny. Dawkowanie i przeciwwskazania każdego preparatu opisuje jego aktualna Charakterystyka Produktu Leczniczego. W kryzysie psychicznym zadzwoń pod numer 116 123, a przy zagrożeniu życia pod 112.
Konsultacja psychiatryczna
Kontynuujesz leczenie walproinianem?
Podaj preparat, dawkę i datę ostatnich badań kontrolnych. Decyzję o recepcie podejmuje lekarz po ocenie wywiadu i historii leczenia.
Zamów receptę 250 zł, kontynuacja leczenia od 199 zł